A Autopista do Atlántico celebra un 30 aniversario polémico

Poucos galegos imaxinaban en abril de 1979 que a Autoestrada do Atlántico pasaría á historia de Galicia por algo máis que polos seus catro carrís. Ese mes abríase ó tráfico o tramo entre A Barcala (na entrada da Coruña) e Santiago, o primeiro dunha obra que o vindeiro luns cumpre 30 anos. E faino do mesmo xeito en que naceu: con polémica.

Previo pagamento de 80 pesetas, os condutores comezaron esa primavera a circular polos pouco máis de 60 quilómetros que unen a capital galega coa cidade herculina. Para uns, a autoestrada converteríase no símbolo do progreso. Para outros, a "navallada" que partía Galicia en dúas e arruinaba o rural.

As obras arrincaron en decembro de 1973. O primeiro tramo ábrese cinco anos despois. E o último demórase ata 2003, cando á fin se inaugura o acceso a Ferrol. Un atraso de 30 anos. Os motivos?

As obras levantaron un auténtico rebumbio entre algúns pequenos propietarios. O documental Autoestrada, unha navallada á nosa terra, gravado en 1977 polo director levantino Lorenzo Soler, reflicte os problemas ós que se enfrontou a empresa concesionaria. Sabotaxes, ameazas e ata pequenos atentados con artefactos caseiros. "Unha navallada de máis de 200 quilómetros que rompeu o país en dúas metades", denunciaba. Tal foi o rexeitamento que o Goberno de UCD decide paralizar as obras.

Houbo que esperar a 1992 para poder circular da Coruña a Vigo pola AP-9. E é que ó problema crónico do minifundismo uníronselle as dificultades económicas. A Autoestrada do Atlántico financiouse con moeda xaponesa porque que en 1973 estaba moi barata, pero en 1979 os tipos de cambio variaran en detrimento da moeda española, o que provocou unha débeda inxente. A ese encarecemento uníronselle uns sobrecustos nas obras, motivados pola presión veciñal. "Fixéronse moitos pasos subterráneos que xamais se utilizaron. Foi un encarecemento absurdo", subliña o ex ministro. Ó bordo a quebra, Audasa é nacionalizada en 1984.

Terminada a AP-9, segue dando que falar. Coincidindo co seu 30 aniversario, a concesión da Autoestrada do Atlántico pasará a mans da compañía norteamericana Citi. E ó mesmo tempo, o novo Goberno galego reclamaralle ó Ministerio de Fomento que transfira a súa xestión á Xunta, demanda que apoia o BNG.

"A autoestrada non pasará", concluía o documental filmado por Soler. Pero a autoestrada pasou, e ata se atreveu a cruzar o Atlántico para que a súa xestión dependa dunha multinacional de Nova York. Nunca 219 quilómetros deron para tanto.