Ánxela Gracián cre que hai que "planificar a tradución en Galicia" para facela rendible

Ánxela Gracián traballa no servizo de tradución da Xunta de Galicia

Só enfitar a tradución ao galego de A illa misteriosa -que seupera as cincocentas páxinas supón un traballo que, de non recibir axudas públicas, non sería viable dende o punto de vista comercial no sector editorial. Así o recoñece a escritora Ánxela Gracián, que acaba de recibir o Premio Plácido Castro de tradución na súa sétima edición, pola versión en galego desta novela de Xulio Verne publicada por vez primeira no 1874 e convertida nunha das máis lidas do pai da ciencia ficción moderna. A autora de Castroverde, que traballa no servizo de tradución da Xunta, coida que é "necesario facer unha planificación da tradución en Galicia".

Na súa opinión, calquera editor do país atópase cun emsmo problema á hora de decidir publicar traducións de obras ó galego. "Sabe de antemán que non hai suficientes lectores para esgotar unha edición. Hai que ser consciente de que a lectura en galego non se atopa normalizada. Así que traducir en Galicia é unha aposta de militancia; non é rendible economicamente, se non vai apoiada por unha subvención".

A tradución de A illa misteriosa" pódese descargar na web da Biblioteca Virtual da Asociación de Tradutores Galegos (www.bivir.com), un proxecto que Ánxela Gracián considera "moi loable porque dignifica o oficio de tradutor, xa que lles pagan aos tradutores as tarifas marcadas pola asociación".

"Boa parte dos clásicos non están vertidos ó galego", indica Gracián, agás excepcións como a colección Xabarín de Xerais, xurdida nos anos 80, na que se traduciron os grandes clásicos da literatura infantil e xuvenil, pero que non tivo continuidade.

A illa misteriosa, que forma parte da "triloxía do mar" de Verne xunto con Vinte mil leguas baixo dos mares e Os fillos do capitán Grant, resultou "politicamente incorrecta na súa época" e, fronte ás teorías de Darwin e os grandes descubrimentos que marcaron ese século, tamén representa "un texto pioneiro" xa que "os protagonistas, guiados por un enxeñeiro -Ciro Smith- fan un mundo para ser felices", indica.

Porén, esta obra pasou "case desapercibida para o público xuvenil galego debido á súa extensión", xa que chega ás cincocentas páxinas. De feito, Ánxela Gracián dedicoulle un ano a estra tradución. "Tomeime tempo para caracterizar os personaxes con linguaxes cultas, científicas, coidei a fraseoloxía e a terminoloxía zoolóxica ou botánica", indica. De feito, o xurado, destacou a calidade lingüística do texto así como a adaptación da obra á sensibilidade dos lectores actuais. "Cando traduzo non son capaz de separar a miña vea de creadora. Son unha tradutora bastante libre, gústame recrearme nos espazos, de maneira que non sentín limitacións á hora de abordar a tradución", afirma.

"Gústame escoitar a xente falar galego e, moitas veces, vou ó campo para escoitala, apunto as súas expresións e logo introdúzoas nas obras que traduzo. Dalgún xeito, é unha forma de salvalas cando en lugar de dicir "solpor", escribo "había home e medio de sol por tras dos penedos", explica.