Uxío Novoneyra protagonizará o Día das Letras do vindeiro ano

Uxío Novoneyra foi un poeta cunha obra “en constante refacción, en continua forxa”, destacan dende a RAG

O Plenario da Real Academia Galega, reunido onte en sesión ordinaria, acordou dedicarlle ao poeta Uxío Novoneyra o Día das Letras Galegas de 2010. Malia a escasa marxe temporal coa que a candidatura chegou ao plenario -Novoneyra finou en 1999 e a RAG impón unha moratoria de dez anos para nomear o autor homenaxeado o 17 de maio- o escritor lugués (Parada do Courel, 1930-Santiago de Compostela, 1999) impúxose por unanimidade, cun único voto en branco, fronte ás propostas de Carvalho Calero e Lois Pereiro. O presidente da Real Academia Galega, Xosé Ramón Barreiro, afirmou que Uxío Novoneyra ten "méritos contraídos" para que se lle dedique o vindeiro 17 de maio. Foi, dixo, un "excelente poeta, galeguista e profundamente democrático", engadiu. A elección foi case por unanimidade, cun único voto en branco.

Dende a RAG, resaltan que Novoneyra foi "un poeta de entrega total, cunha obra en constante refacción, en continua forxa". Porén, non foi por iso "un poeta de minorías, xa que sempre tivo unha gran preocupación pola comunicación co pobo". De feito, algúns dos seus poemas extensos, como Vietnam Canto ou Letanía de Galicia estiveron presentes en cancións e recitados dende a súa creación en 1968.

Nado o 19 de xaneiro de 1930 en Parada do Courel no seo dunha familia labrega, estudou bacharelato en Lugo onde coñeceu a Manuel María e entrou en contacto con intelectuais da xeración anterior, como Luís Pimentel, Ánxel Fole, Celestino Fernández de la Vega e Ramón Piñeiro. Con 19 anos Uxío trasladouse a Madrid onde se matriculou na Facultade de Filosofía e Letras e regresou en 1951 para facer o servizo militar.

Obrigado por unha grave pleuresía, viviu no Courel entre 1953 e 1962, anos nos que coñeceu a María Mariño, que foi homenaxeada xa no Día das Letras de 2007. Este encontro dará lugar a unha frutífera relación literaria. Marcha despois a Madrid onde fai programas de radio e televisión e participa nalgunha das actividades do grupo Brais Pinto ata o seu regreso a Parada en 1966 reclamado polos seus pais, xa vellos e enfermos. En 1973 casou con Elba Rei, coa que tivo tres fillos. Residían entre o Courel e Lugo para instalárense definitivamente en Santiago en 1983. En 1982 Novoneyra fora elixido Presidente da Asociación de Escritores en Lingua Galega, cargo que ocupou ata a súa morte, ocorrida o 30 de outubro de 1999.

Destacan a "oralidade" dos seus versos

A RAG destaca a "oralidade da súa poesía, que adquiría matices especiais cando o mesmo poeta recitaba os seus propios versos. Unha proba máis do seu enraizamento co pobo e coa poesía popular."

Na súa intensa produción literaria, destacan Os Eidos (Galaxia, Vigo, 1955), con prólogo de Ramón Piñeiro, Os Eidos-2 (Galaxia, Vigo, 1974), ilustrado por Laxeiro ou Poemas caligráficos (Brais Pinto, Madrid, 1979), que recolle poemas publicados con anterioridade pero artisticamente mostrados a través da caligrafía do autor.

En Muller para lonxe (Servizo de Publicacións da Deputación de Lugo) reúne algúns poemas de amor xa publicados e outros inéditos, ilustrados con debuxos de Carlos Pardo Teixeiro e un epílogo de Claudio R. Fer. O poemario Tempo de elexía (Vía Láctea, Oleiros, 1991) recolle esencialmente Elexías do Courel (Rialp, Madrid, 1966) pero sen a tradución ao castelán que incluía a edición castelá. Os dous últimos poemarios de Uxío Novoneyra serán Poemas de doada certeza i este brillo premido entre as pálpebras (Espiral Maior, A Coruña, 1994) e Arrodeos e desvíos do Camiño de Santiago e outras rotas (Hércules de Ediciones, A Coruña, 1998).