Cara a unha marca-país

Elías Torres, o presidente do CCG, Ramón Villares, e o profesor Carlos Quiroga, no peche do encontro FOTO: CCG

Divulgar no Brasil unha imaxe viva e moderna do galego e da cultura galega, segundo a dinámica dunha marca-país, apoiándose en puntos de confluencia como a lingua. É unha das propostas achegadas onte, na derradeira xornada do encontro Estratexias culturais galegas no Brasil, polos relatores e relatoras que se reuniron no Consello da Cultura Galega (CCG).

"A imaxe que hai no Brasil do galego é a dunha lingua medieval, perdida no tempo", salientou o editor Samuel León, para quen a "gran pedra de toque" da estratexias culturais galegas no Brasil podería ser o idioma se é presentado como "unha parte da lusofonía" e da "historia da lingua portuguesa", malia que coas súas "imbricacións co castelán". O presidente do CCG, Ramón Villares, anunciou que esta institución tratará de facer realidade, nun ano, a suxerencia da profesora Yara Frateschi de realizar unha exposición sobre lingua e cultura galegas no Museu da Língua Portuguesa en São Paulo. Ao incidir na conveniencia de que as editoras brasileiras publiquen autores e autoras galegos para dalos a coñecer fóra do ámbito universitario, Frateschi introduciu unha cuestión que deu lugar a un amplo debate: se as obras galegas deben ou non ser traducidas ou adaptadas para o mercado brasileiro.

O escritor Luis Ruffato, que recoñeceu que descubrira a actual "revalorización da lingua e cultura orixinais" de Galiza a través da súa participación nun congreso no ano 2005, -antes pensaba que o galego era unha lingua morta-, lembrou que xa se editan algúns autores galegos no Brasil, como Carlos Quiroga. E coincidiu con outros relatores na súa proposta de que se realicen antoloxías de literatura galega contemporánea.

A profesora Dolores Vilavedra aconsellou definir ben tanto o tipo de literatura que se quere levar ao Brasil -época, calidade...-, como a caste de editoras e público ao que se pretende chegar. Amosouse partidaria, ademais, de traducir as obras galegas ao portugués do Brasil, polo menos nun primeiro momento e para acadar ao público xeral, reservando outras posibilidades para obras máis especializadas.

O presidente da Associaçom Galega da Língua (Agal), Valentim R. Fagim, advertiu de que riscar a marca de orixe das obras galegas "sería como presentar un libro da cultura chinesa ou coreana", e avogou pola adaptación dos textos: supresión de castelanismos, mudanzas ortográficas..., mantendo léxico galego que sexa correcto, aínda que non tan habitual, no Brasil. A editora Belén López retrucou que, en calquera caso, "nos créditos non vai pór que o texto orixinal estaba en galego, polo que non imos conseguir que os brasileiros saiban que existe o galego".

Pola súa banda, Carlos Figueiras, de Estaleiro Editora axudou a centrar o debate ao recordar que, na práctica, a actitude de moitos galegos respecto ao Brasil é como "de coreanos", pois só coñecen "modelos e futbolistas" a través dos medios de comunicación...

No encontro abordáronse outros aspectos, como a necesidade de contar co apoio das institucións -ningún representante da Xunta, agás Nacho Varela do Consorcio Audiovisual de Galicia, acudiu ao encontro, malia que "foron convidados" segundo lembrou o coordinador, Elías Torres- e a conveniencia de incentivar as relacións entre editoras "independentes" ou alternativas de Brasil e de Galiza. Ramón Villares comprometeuse a "trasladar" a outras institucións as propostas de iniciativas presentadas neste encontro que o CCG non poida asumir.

Tamén se falou de aproveitar os "cadros" que xurdiron da emigración galega no Brasil -especialistas na nosa cultura, persoas activas nos movementos culturais- , ademais de maximizar o uso das novas tecnoloxías -internet, (Youtube...), libros virtuais, libros-CD...-.

Torres salientou que "é posible que Galiza gañe o seu espazo no Brasil", e anunciou que nun mes se publicaría un documento de planificación da estratexia cultural galega no Brasil que "aos galegos corresponde implementar".

Villares aegurou que o encontro terá "continuidade" e manifestou a súa confianza en que os brasileiros leven consigo a idea de que "Galiza é o berce dunha cultura" con varias formas que se desenvolveron no Brasil, Portugal...