A verdadeira "inmersión"

Pablo Gamallo subliña que o modelo de inmersión máis precoz e total é o máis eficaz para acadar competencias na lingua hexemónica e na minorizada FOTO: Antonio Hernández

A demonización do concepto "inmersión lingüística" é a estratexia que o PPdeG está a seguir para quitarlle ferro ás críticas expresadas desde o Consello da Cultura Galega (CCG) e a Real Academia Galega (RAG) sobre as bases para a elaboración do novo decreto sobre o uso do galego no ensino. Alberto Núñez Feijóo volveu antonte trazar co seu discurso un esquema alicerzado na oposición entre "modelo de inmersión" e "equilibrio".En realidade, o ditame do CCG propón un repartición do 50% "como marco de referencia xeral flexible", que se "terá que adaptar aos distintos contextos sociolingüísticos e educativos", de xeito que se poida superar a metade das materias na lingua propia do país en cumprimento do principio de "como mínimo, o 50% da docencia en galego" que establece o Plan Xeral de Normalización Lingüística.

Alén diso, o Tribunal Constitucional avalou a legalidade do modelo de inmersión e, tal como lembra a RAG no seu informe, esta estratexia é o que practican "as mellores academias de idiomas", ademais do método máis "rápido, eficaz e coa maior garantía", que se estendeu a outros países despois de iniciarse en Canadá.

Pablo Gamallo, filólogo, investigador na USC e doutor en lingüística pola Université Blaise Pascal impartirá hoxe, no Politécnico ás 12:00 horas, no seo das III Jornadas da Lingua en Ourense, -organizadas pola AGAL-, un relatorio sobre os modelos lingüísticos para a educación.

Que é a inmersión lingüística?

Hai unha definición primeira, que é a instrución dos estudantes nunha lingua que é diferente da súa lingua materna. Despois produciuse unha extensión do significado do termo, segundo a cal inmersión é instruír os alumnos nunha lingua minorizada, nun contexto no que hai unha lingua social hexemónica.

Hai varios tipos de inmersión.

Si. Inmersión total, -todo na lingua minorizada agás unha materia na outra lingua-; parcial -a partir do 30% ou do 50% das materias na minorizada: aquí non hai acordo entre os autores na denominación; e bilingüe -na mesma aula hai alumnos que falan dúas linguas, por exemplo castelán e inglés en Estados Unidos, e aplícase un programa didáctico especial-. A inmersión pode ser precoz -desde preescolar-, retardada ou tardía. Por exemplo, en Luxembrugo comezan con luxemburgués, introducen o alemán en infantil, francés na primaria e inglés na secundaria.

Hai outro concepto, que é submersión: escolarización na lingua maioritaria, excluíndo a minorizada. O resultado é a asimilación lingüística. Un exemplo sería o ensino no franquismo.

Si. Cando o conselleiro de Educación di que non permitirá a inmersión en ningunha das dúas linguas, comete dous erros. A lexislación vixente xa establece unha inmersión en galego, pero parcial. O decreto aprobado no ano 1995 polo goberno do PP vai máis alá do terzo: pódese chegar ata o 50% en galego. A diferenza básica co decreto aprobado polo bipartito no 2007 son as matemáticas, e a elección dos pais. A "inmersión" en castelán, para os galegos, non existe, porque o castelán é a lingua hexemónica. Se o alumno ten o castelán como lingua materna, estaremos ante o modelo clásico de instrución: é como se estuda en Valladolid, e ninguén lle chama inmersión. Se a lingua materna é o galego, trataríase non de inmersión senón de submersión. Agás que consideremos que o galego é a lingua hexemónica, de prestixio...

De onde vén a demonización do concepto inmersión?

Vén dada polo que pensan en Madrid sobre o que pasa aquí. En Cataluña o modelo deféndese, por moito que digan os medios de Madrid. Mesmo dentro do PP catalán se apoia.

O CCG salientou que as experiencias demostran que o modelo de inmersión é o máis eficaz en termos de capacitación nas dúas linguas, en contextos de bilingüismo social asimétrico como o galego. Que conclúen os estudos?

Que non hai modelo que supere a este. E se é total, e canto máis precoz, mellores son os resultados.

Un experto da USC, Miguel Pérez, está de acordo no da eficacia, pero di que a inmersión debe ser voluntaria. Que pensas ti?

En Cataluña o modelo de inmersión comezou no 83, cunha experiencia en Santa Coloma de Gramenet, impulsada polo Concello e a Generalitat. Despois estendeuse a toda Cataluña. Sempre pode haber pais que non estean de acordo, claro. No País Vasco si escollen os pais: entre a liña X -todo en castelán-, a A -en castelán con unha materia de éuscaro-, a B -inmersión parcial en éuscaro- e a C -inmersión total en éuscaro cunha materia de castelán-. Comprobouse que, despois de 25 anos, se estaba a incumprir a lei de normalización, pois máis da metade dos alumnos non estaban a aprender éuscaro ao nivel que para o inglés se chama First Certificate: aprobaban o 57% dos da liña D, o 27% dos da B e o O dos da A. Por iso se tentou ir cara ao modelo catalán, (o D), pero o actual goberno, do PP e o PSOE, anulou esta política para volver á escolla de liñas. Na escolla, por certo, a A era a maioritaria nos 80, pero no 2007 acadou o 56% dos alumnos en primaria.