"Optar polo galego na prensa supón rachar o criterio comercial e axuda á independencia"

O xornalista e ensaísta Pascual Serrano, creador do páxina web de información alternativa Rebelión

No libro "Desinformación. Como los medios ocultan el mundo" o xornalista e ensaísta Pascual Serrano fai un percorrido polos principais acontecementos internacionais dos últimos anos e amosa que o que sucedeu non é exactamente o que nos contaron. O cofundador das web de información alternativa Rebelión (www.rebelión.org) afonda nas principais novas da actualidade e obríganos a reflexionar dun modo crítico sobre o que vemos e lemos.

- No teu libro partes da premisa de que os cidadáns non están informados a pesar de ler ou ver moita televisión. Vivimos nunha gran mentira?

Non me atrevo a dicir que os medios mintan sistematicamente, pero o seu nivel de desinformación, de retorcemnto da realidade, de presentación alterada da actualidade termina co resultado de que vivimos unha gran mentira.

- Que interese teñen os medios en ocultar a verdade. Que gañan con iso?

Non sempre se trata dun ocultamento premeditado e argallado. Isto sucede en moitas ocasións e obedece a intereses empresariais e ideolóxicos concretos, pero noutros casos é a propia dinámica de traballo a que resulta incompatible cunha adecuada información.

- Entón, quen manda nos medios, o poder económico?

Respondería con outras preguntas, que criterios mandan nas fábricas de cadeiras ou de refrescos? Sen dúbida, o diñeiro e a procura da rendibilidade. Por que debería ser diferente na comunicación?

- Son todos os medios igual ou estableces distincións?

Son moi similares os criterios entre os medios privados que necesitan rendibilidade económica para sobrevivir, pertencen a grandes grupos económicos e empresariais, e teñen nos ingresos publicitarios unha parte importante da súa facturación. Cambia cando falamos de medios de propiedade pública ou xestionados por colectivos sociais.

- Pensas que se pode informar con obxectividade sobre algo? Cres que existe?

Non, creo que non existe a obxectividade, nin a imparcialidade nin a neutralidade. E canto menos se utiliza máis se pregoa. Hai tempo que a gran patraña dos medios é intentar crear estados de opinión escudados en dicirnos que nos están informando. O mesmo momento en que se elixe a noticia supón un claro posicionamento. O que se debe reivindicar e esixir é honestidade, veracidade e pluralidade.

- Cal é o acontecemento, de España e do resto do mundo, sobre o que a desinformación foi maior ou que máis che impactou a ti persoalmente?

Foron moitos. Sen dúbida, de relevancia internacional foi a existencia de armas de destrución masiva en Iraq. Logo dixeron que foi a Administración Bush a que enganou, pero iso non exime os medios de responsabilidade e complicidade. Se entre a versión de Bush e a de millóns de persoas, técnicos da ONU e expertos sobre a rexión, os medios difunden de forma preeminente a que resultou ser falsa, é evidente que formaron parte activa da campaña de engano masivo. O conflito palestino-israelí é outro caso de desinformación por falta de contexto e antecedentes, un tema que está todos os días nos medios de comunicación e do que poucas persoas saberían explicar as súas orixes.

- Dise que Obama é unha creación mediática.

Non sei se é só unha creación mediática, pero que contou co seu apoio é indubidable. Agora vimos que nesa campaña pode participar tamén a Fundación Nobel noutra proba de sinerxías das diferentes manifestacións do poder.

- E sobre Afganistán. Sabemos o que pasa alí cos soldados españois?

Nin cos soldados españois, nin cos cidadáns afgáns. Foi primeira páxina a noticia das eleccións presidenciais pero xa se esqueceron os medios ata de contarnos quen as gañou.

- Un dos capítulos do libro leva por titulo "Outra información é posible". É realmente posible?

Si é posible, outra cousa é que poida ser igual de masiva e influente que a das grandes corporacións. Por iso é tan importante desautorizar e deslexitimar os medios hoxe hexemónicos.

- Como se fai para saber o que pasa no mundo sen ter a sensación de que te enganan?

O máis intelixente é utilizar menos os medios diarios que non profundan e recorrer a un libro. Noutras ocasións, buscar autores e firmas que che merezan confianza, informarse supón deixarte en mans dun profesional como cando entras nun quirófano. Así que, como neste último caso, é importante asegurarse da súa honestidade e profesionalidade. Para rematar, non deixar de saber quen son os donos do medio de comunicación.

- Que pensas dos medios de comunicación en Galicia?

Se te refires ós privados, a prensa rexional galega en castelán é similar á do resto do estado, quizais algunha máis importancia á información internacional, conscientes do factor da emigración galega no exterior, o que tamén supón un rumbo ideolóxico a favor dos intereses dese grupo social na súa liña informativa. En canto á prensa en galego observei un fenómeno curioso. Renunciar ó castelán e optar polo galego supón romper co criterio comercial que esixiría non deixar o castelán. Unha vez dado ese salto, sen pretendelo quizais, atópanse en mellores condicións para afrontar os seus contidos con criterios máis independentes do mercado e máis plurais. De modo que descubrín que a autoafirmación dunha lingua terminou acompañada dunha maior autonomía para a selección dos contidos.