Hemeroteca web | RSS  RSS     Domingo 26.04.2020 Actualizado 00:00
El Correo Gallego Radio Obradoiro CorreoTV Anova

Galicia Hoxe

Maré

CONVERSAS CONTEMPORÁNEAS

María Lado: "Impúxose a idea de que os nacionalistas galegos son auténticos terroristas"

Os falantes de castelán nin están nin estiveron nunca perseguidos en ningún ámbito de Galicia

MANUEL VIDAL VILLAVERDE  | 22.11.2010 
A- A+

AXENCIAS
María Lado recita habitualmente con Lucía Aldao, nunha das intervencións máis singulares da poesía galega
FOTO: AXENCIAS

María Lado (Cee, 1974) comezou a escribir entre as xentes do Batallón Literario da Costa da Morte, onde participou das antoloxías líricas do colectivo Nós e Mar por medio. Como poeta ten publicado A primeira visión (Letras de Cal, 1997), Casa atlántica, casa cabaret (Xerais, 2002), Berlín (Colección Poeta en Compostela, 2005) e Nove, gañador da XI edición do premio Avelina Valadares da Estrada. Recentemente, en novembro do 2010, gañou o V premio de poesía erótica Illas Sisargas pola obra Amantes (pendente de edición). O poemario Berlín conta tamén cunha edición dixital en formato audiolibro, recitado pola autora e musicado por Fanny e Alexander, o cal está dispoñible de balde en www.aregueifa.net. Foi colaboradora do xornal dixital Vieiros, do programa ‘As Antípodas’ (Radiofusión), do espazo ‘Extrarradio’ (Radio Galega) e participou dun bo número de volumes colectivos e antoloxías poéticas. Na actualidade reseña banda deseñada no suplemento ‘Protexta’ e mantén unha columna dedicada á creación literaria no programa ‘Os tres peixes voando’ da Radio Galega. Adoita recitar coa escritora Lucía Aldao, con quen artellou o espectáculo ‘Onde estea un cubata, que se quite un soneto’, no que ofrecían unha idea lúdica, diferente e persoal da lectura poética, que tamén se pode ver na súa última proposta, titulada ‘Moita poesía, pouca diversión’.

María, porque a poesía é fermosamente señardosa, amargue, pero dunha carga emocional, que asolaga ou invade o lector ou lectora nunha dozura máis alá das expectativas que cada quen teña na vida, o amor e presenza da morte. Así entre o sexo é a morte existe un nexo que moitos/as non comprenden nin aceptan, algo así como esa tristura ‘post coitum’, o amor deilaxado, o lume primixenio feito cinsa, borralla, sen lixo, sen faísca, porén alta emoción é desembarcar na tenrura, na orixe dese amor inmorrente que inza en moitas mulleres e homes… Sen deixar que o binomio lume-amor eslúa, esvaeza. Imposíbel parece… “Es tan corto el amor y tan largo el olvido” (Neruda) ese pretérito a evocar no presente que esvara cara a ningures ,“amor más allá de la muerte”  (Quevedo); “E o meu esforzo/pra che dar a mao por riba do tempo/será inútil./Porque ti e máis eu/estamos separados pola morte” (Méndez Ferrín). Así María, “ecuacións sobre derrubos reconstruídos”, digo doutra quenda abatida  polo vento doutra outoniza, así María, despois desta cecais atrevida introdución, propóñoche, in extensum, a túa reflexión verbo deste texto a xeito de pregunta…?
Para min a poesía, e por extensión a literatura, é algo necesario para unha vida plena. Non concibo vivir sen ler e moito menos sen escribir, polo que adoito dicir que o impulso da escrita é algo animal, que nace do mesmo sitio de onde nacen as forzas para se erguer cada día. O amor, o desexo, o sexo, o medo, a reflexión sobre a morte... son sentimentos e necesidades que todo o mundo ten, que todos compartimos e, polo tanto, nos que todos nos podemos sentir reflexados se os atopamos nun poema ou nunha novela. A relación entre o amor e a morte é case un tópico, un tema literario en si, que no meu caso me resultou moi atraente cando, en plena adolescencia, escribía os poemas de A primeira visión. Esa conxunción de ambos extremos da vida (a orixe e a fin) resultábame interesante e cadraba coas lecturas que eu facía naquel momento e co que pretendía provocar no lector. Digamos que era parte da imaxe que pretendía o “eu poético” daquel libro. Co tempo esa idea desapareceu dos meus textos. Comecei a falar dun amor máis sosegado, máis intenso en sentimento, que se personificaba nun personaxe concreto, como ocorre no caso de Berlín. Creo que abandonei esa idea, que me resultaba case unha abstracción imposible de tocar, en favor dunha poesía máis “mundana”, baseada en imaxes máis cercanas e tanxibles.

Adentremos María, na situación, para min certamente dramática, do noso primeiro sinal identitario: o idioma da nosa nación, nun proceso de regresión perversa propiciado por propios cativos dunha síndrome que transcende o auto-odio, autocolonizados que ignoran e negan a súa situación. En xeral, ao meu xuízo, Galicia non foi nin é bilingüe, aseverar isto é unha patética pantasía da ignorancia, da voluptuosidade dos ruíns. O que si advertimos é unha diglosia que en maior ou menor grao afecta o pobo. O “Decretazo” non constitúe máis que un auténtico disparate, digan o que diga Feixóo, Vázquez, Anxo Lorenzo, e todos os adscritos, independentes ou filiados á dereita españolista con sucursal en Galicia… Cal é María a túa opinión respecto desta miña non curta pregunta?
Eu non creo no bilingüismo. Creo firmemente que as dúas linguas que nos queren vender que conviven en Galicia non o fan en igualdade de oportunidades nin están en ningún caso ao mesmo nivel. Polo tanto esa suposta harmonía de convivencia que o actual goberno (sabéndoo perfectamente, que non son parvos) nos quere vender non é máis ca unha falacia para eliminar de vez o galego. Matado o can acabáse a rabia, non é? De forma ruín, a suposta defensa de ambas as linguas é unha campaña contra o galego. Acabados os falantes de galego, acabarase, por forza, calquera idea identitaria que pretenda separarse minimamente da homoxeneidade que propoñen os tempos modernos, e que fai tan manexables os pobos. Sinceramente, é de ilusos deixarse convencer cos argumentos que nos propoñen. Os falantes de castelán nin están nin estiveron nunca perseguidos en ningún ámbito galego, as súas liberdades nunca se viron coartadas: é a lingua maioritaria das cidades, dos bancos, dos médicos, dos avogados, dos comercios, da maior parte dos medios de comunicación, mesmo daqueles que están pagados cos cartos dun goberno ao que a lei esixe a defensa e promoción da lingua... e agora tamén é a lingua maioritaria da escola. Despois dirán que os que falamos galego queremos impoñer a nosa lingua, pero aínda que quixésemos, non temos onde. Moito menos temos, nin tivemos nunca, como. O galego vive baixo un desprezo secular acumulado ao que agora se lle une unha desprotección tan desoladora que se en vez dunha lingua fose un lince xa verías ti a que se montaba.

A ironía na poesía é unha formulación da dor?
A ironía no mundo en que vivimos é o osíxeno. É moitas veces a única maneira de expresar a dor sen liarte a tiros co persoal. Na poesía tamén, claro. Aínda que a dor ten unha explotacion expresiva na lírica que case resulta un exceso. Os poetas gustamos de atoparnos cos lectores na dor. As alegrías parece que preferimos compartilas con outros.
 
A respecto dos credos como respira María Lado?
Eu en canto credos, sempre cito a Aquiles Nazoa e un poema moi fermoso (‘Credo’) que adoito ler nos recitais. Xa creo en poucas cousas, e nas que creo son todas do tipo das que saen nos poemas. A relixión e a política hai tempo que me deixaron indiferente. Só me queda algo de credibilidade na sociedade, algo que me medrou despois do ‘Prestige’. Queres saber como é o de Nazoa? Seino de memoria, débollo ao meu amigo Lázaro, xenial titiriteiro, que mo ensinou.

Cando se fala de “machismo feminino”, eu prendo no riso amargue, irónico, pois quen tal a si fala ou escribe, confunde ese sintagma co patolóxico, submiso ou perverso dunha sociedade estarrecedora, cunha moral inscrita coma un cero maldito na fronte. Dá noxo escoitar eses discursos cínicos e mentiráns, tanto por parte de mulleres coma de homes. Cal é a túa resposta a esta miña proposta?
O machismo é machismo, e punto. A sociedade leva moitos séculos vivindo dende unha perspectiva machista e ás veces eses comportamentos resúltannos enfermizamente habituais.
 
Podería ser o tempo-espazo, algo máis que unha ilusión que vaga e vorazmente nos habita e transita…?
Vaia, isto é unha pregunta de filosofía de COU ;) O tempo e o espazo que nos toca vivir non son ilusión, para nós son realidades polas que hai que camiñar, loitar, vivir... Algo que nos deixaron os que estiveron antes e que temos que sacar adiante dignamente. (Reléome... Creo que comigo se perdeu unha grande escritora de discursos. Igual lle pido choio a Obama, que creo que lle fai falta ;)
 
A ficción é ou non é unha parte da realidade de cada individuo?
Para min é moi importane, é sustento da nosa personalidade real. Da ficción apréndese tanto coma dos libros de historia. Creo que é parte fundamental na formación dunha persoa. A ficción axúdache a poñerte no sitio do outro e iso é básico para non ir pola vida coma un túzaro.
 

No político é María Lado unha persoa que soña cunha República SoLista Galega, internacionalista e solidaria, ou admite outras posíbeis formulacións?
María Lado procura pronunciarse o menos posible porque está algo desencantada co desenvolvemento da política, coa realidade dos partidos e, sobre todo, está farta de que a adscriban a un ou a outro partido (aínda que abondaría con que dixese a un). Eu soño cun país que só se pode conseguir con sentido común (un ben escaso), no que haxa respecto, recoñecemento e normalidade para a nosa cultura, igualdade entre as persoas e xustiza. Creo nas persoas como elemento con capacidade para mover o mundo... pero creo pouco nos partidos. Voto porque entendo que teño que votar, pero lévoos a todos debaixo dunha moa.

Vive a literatura galega en xeral un intre de esplendor, ou hai luces opacas que a ensombrizan?
Os escritores adoitan contestar esta pregunta en función de como lles vaia nese momento, é innegable. Daquela, eu teño que dicir que vexo un momento de moita creatividade e acción. Vexo recitais, encontros entre artistas, libros incribles, poetas que comezan con moita forza, e propostas que van máis alá da poesía en papel, moita experimentación... Aínda que todo isto é por debaixo da superficie, na súa maior parte, porque o apoio externo é moi escaso. Doutra banda asisto con preocupación á escaseza de premios, que son unha fonte de ingresos importante para os escritores, ao recorte de presupostos para actos de cultura ... á eliminación de posibilidades de vivir do feito literario. Iso é lamentable. A cultura toda a vida existirá, haxa diñeiro ou non, pero que os artistas poidan vivir do seu é tamén preciso na sociedade.
 
Outra vez o tempo, irremediable… Pode ser unha razón de estar ou ser de homes e mulleres?
Agora si que vou sacar os apuntamentos de filosofía, Manuel... Si, pode ser. A miña relación co tempo, ademais de que son filla de reloxeiro e de que sempre chego tarde, é que a conciencia do paso do mesmo faime vivir sempre coa idea de que é o meu último día. E non quero ter que me arrepentir do que fixen ou deixei de facer.
 
Que hai de miraxes da vida, cales as realidades e fantasías que agochamos para protexer as nosas intimidades…?
Para protexer a miña intimidade procuro non ter demasiadas cousas que agochar. Intento que nada na miña vida se poida converter en arma arreboladiza. Na poesía poucas veces me mostro. Gústame dicir que os meus textos, coma os papeles dos actores, teñen unha amarra na miña realidade, pero despois convértense en vidas propias, en historias doutros, non nas miñas. Ese é ademais un xogo ao que adoito recorrer nos poemas.
 
Con que música baila e sente a poeta María Lado?
Con moito rocanrol, sobre todo.
 
A narrativa aínda non chegou a seducirte para escribir unha boa novela?
A narrativa hai tempo que me sinto seducida por ela, pero téñolle moito respecto. Encantaríame escribir unha novela, aínda que fose mala, porque a experiencia de escribir un libro é moi intensa. É algo que me fai sentir moi viva. Teño feito algún guión e textos de teatro, e meterte durante un tempo nun mundo cuns personaxes e vivilos dende dentro é algo indescritible. Por iso me gustaría experimentalo escribindo unha novela.
 
Co ensaio e o teatro María, que tal te levas?
O ensaio como lectora frecuéntoo pouco. Por razón do meu traballo, algo, pero non é unha lectura que me chame especialmente. Co teatro lévome moi ben. É o meu segundo vicio confesable, o primeiro é a poesía. Como espectadora son devoradora de teatro sempre que podo. Tamén me teño dedicado como actriz. Foi algo que comecei durante a carreira e teño traballado nalgunha compañía, mesmo profesional. No meu caso o teatro influíu directamente na miña visión do feito poético, pois a “posta en escena” dos meus recitais, en especial deses que fago con Lucía Aldao, é moi debedora do que aprendo no teatro.

Hai na túa vida un ou máis libros de cabeceira?
Non adoito adorar a ninguén, non me sae. Hai libros e autores que me gustan moito, a centos, e adoito citar os que lera recentemente (Fante, Cid Cabido e Carver foron, por exemplo as miñas lecturas de verán preferidas). Despois hai libros que recoñezo que me influíron ao longo da miña vida, por culpa dos libros e por culpa do momento no que os lin (Polaroid de Suso de Toro, O vixía entre o centeo de Salinger, Unicornio de Cenouras... de Ronseltz e moitos dos meus contemporáneos poetas).

Eu sosteño que o mar é quen quere ir na procura do río, a vida. Que hai de certo –para ti nesta miña metonomia, metáfora, ou hipérbole sinestésica, lonxe de Jorge Manrique?
A reflexión entre a vida e a morte non é algo ao que lle dedico moito tempo porque me gusta a vida moito, e sinto que a desperdicio pensando na morte. Pero creo que é a morte a que nos atopa. Eu nacín nun taxi, a vida atopoume alí, así que non podo crer noutra cousa.
 
Capitalismo, globalización, neoliberalismo, non é todo isto unha brutalidade, unha lacra propia dos liberticidas?
Todo iso é unha loucura. Pero ten un poder impresionante, algo impensable para, por exemplo, a xeración dos nosos bisavós. Por ese poder enorme que ten, e malia que deteste os seus efectos, recoñezo que me teñen algo de fascinante.
 
Existen ou non herdeiros do franquismo, do fascismo, do terror vernizado por unhas democracias burguesas e banais?
 Home, eu creo que si. Eu non vivín o franquismo, pero creo que todos os días cruzamos con moitos dos seus herdeiros. Tampouco foi hai tanto tempo, a súa sombra é moi alongada.

Eu son independentista galego, solidario e internacionalista. Ser “nacionalista” é un xeito que pode dar lugar a resésigas e malvadas interpretacións do etnocentrismo e o nacionalismo negador da realidade dos outros?
Ser nacionalista hoxe en día e ilo contando por aí, a diferenza do que ocorría cando eu era adolescente, é algo que xa nin está ben visto! Agora os medios de comunicación conseguiron insertar na sociedade a idea de que o movemento nacionalista galego son auténticos terroristas que só perseguen a ruína do país e dos seus habitantes. Por suposto non din nada do seu discurso porque dos políticos xa non se fala do seu discurso, senón da súa imaxe, que xa é a hostia!

Cal é a obra na que te “pillo” traballando nestes últimos meses… Poesía, teatro, narrativa….?
Acabo de rematar un libro de poemas, que se chama Amantes, que gañou o premio Illas Sisargas de poesía erótica (case en segredo, porque só un medio se fixo eco). Sigo traballando nel porque quería engadirlle poemas para cando se edite o libro no ano vindeiro. Recito moito con Lucía Aldao, cun espectáculo chamado ‘Moita poesía, pouca diversión’ e participo na organización duns recitais-combate, nos que o público pode votar o poeta que máis lle gusta, que facemos en Vigo asiduamente. O título destes últimos é A hostia en verso.

Grupo Correo Gallego
Ante calquera dúbida, problema ou comentario nas páxinas de Galicia Hoxe envíe un e-mail a info@galicia-hoxe.com. Titularidade e política de privacidade. Política de Cookies
Auditoría Audiencia Sites
Titulares RSS