Hemeroteca web | RSS  RSS     Luns 10.12.2018 Actualizado 21:09
El Correo Gallego Radio Obradoiro CorreoTV Anova

Galicia Hoxe

Maré

CONVERSAS CONTEMPORÁNEAS

Xosé Manuel Pazos: “A Xunta actual non está á altura do país e, moito menos, da Historia”

A participación do público, coa súa enerxía, determina totalmente a representación dun espectáculo

MANUEL VIDAL VILLAVERDE  | 20.12.2010 
A- A+

AXENCIAS
Xosé Manuel Pazos é actualmente concelleiro na oposición do Goberno municipal de Cangas
FOTO: AXENCIAS

Xosé Manuel Pazos Varela naceu en Coiro (Cangas) no ano 1957. Desde ben novo implícase no movemento teatral galego sendo un dos pioneiros do florecemento do teatro en Cangas ao participar activamente, como actor, autor e director, na creación dos Grupos afeccionados Matamoura e Múa, da sección de Vigo-Cangas da Escola Dramática Galega, e da Compañía profesional Teatro de Ningures. Participou tamén no grupo de creadores da Mostra Internacional de Teatro Cómico e Festivo de Cangas, da que foi responsable nas IX primeiras e na XI edicións. Autor, tradutor e dramaturxista, traballa habitualmente para Teatro de Ningures e a Revista Galega de Teatro, (da que é membro do Consello de Redacción). Colaborou tamén en varios espectáculos de Teatro do Atlántico e, máis esporadicamente, con outras compañías e publicacións, como o Centro Dramático Galego. Entre os seus textos dramáticos figuran Ida e volta (Taxi) , polo que recibiu o premio Max ao mellor autor teatral en galego. Sevilla 2008. Tamén é autor de Desembarco dos turcos. María soliña, Act-Tress, Crónica da peste , María Soliña ou O profeta ou o derradeiro berro de Randulfo. Pola súa versión teatral da novela de Suso de Toro Círculo, recibiu o Premio Max ao mellor texto Teatral en galego no 2003. Traduciu, entre outros, a José Luis Alonso de Santos, Juan Mayorga, L. Pirandello, Ernesto Caballero, Itziar Pascual ou José Sanchis Sinisterra. Foi concelleiro de Cultura de Cangas en dúas etapas: 1995/97, por Esquerda Unida-Esquerda Galega e 2007/2009 pola Alternativa Canguesa de Esquerdas. Entre 1997 e 2001 foi Deputado no Parlamento de Galicia por Esquerda de Galicia. A día de hoxe é Concelleiro na oposición no Concello de Cangas.

Xosé Manuel, se for e houbese necesidade de definir o teatro, cal sería para ti a defición máis axeitada do que se pensa, escribe, e representa?
O Teatro é (ou tería que ser) fundamentalmente un acto de comunicación: de comuñón entre unhas persoas que achegan o seu sentimento, a súa enerxía e outras que reciben, desde unha actitude “activa”, esa forza e dela se alimentan. O Teatro (o espectáculo teatral nomeadamente) constitúe un acto único e irrepetible e extremadamente gozoso cando esa comunicación da que falei se chega a producir plenamente.

O teatro pode non ser unha obra pecha, onde cada un dos espectadores ou espectadoras sexa algo máis que iso e, en que medida pode, a intervención destes ‘dramatis personae’, modificar senón o “The End”, si a derrota da obra representada?
Para min, os espectadores /as non son (ou, mellor dito, non deberan ser) elementos pasivos que “engulan” o que lles dean sen máis na cerimonia. Os espectadores/as fan parte do espectáculo en canto elemento principal da comunicación, que tamén transmite a súa enerxía cara á escena; a transmisión entre actrices/actores e espectadores/as é recíproca. A participación do público, desde a súa actitude cara á obra, a enerxía que deste emana, determina totalmente a representación dun espectáculo.
 
Existe realmente un teatro de vangarda coa data de caducidade inserida na ánima do propio libreto?
Existe algún Teatro de todo tipo con data de caducidade e, por sorte, moito máis sen ela. Ten caducidade xa de nacemento aquel que non ten nada que dicir, nada que achegar, o que queda na superficie do trivial, da anécdota máis ou menos chocalleira, do ‘chascarrillo’; o que se adhire a unha moda pasaxeira... E iso ocorre tanto na vangarda como na retagarda, aínda que é certo que o termo “vangarda”, o mesmo que noutras artes, acubilla ás veces baixo o seu paraugas moita tomadura de pelo, moito baleiro e moita paifocada.

Un acto teatral pode constituír un acto revolucionario?
O Teatro, como calquera outra Arte ou como a Literatura, ten que ser revolucionario, mesmo subversivo, diría eu. Aquilo que vai dirixido directamente aos sentimentos, a remexer nas conciencias, ten que constituír de por si un acto revolucionario, transformador. Se non se aspira a iso, non se fai Teatro, senón, como moito, “teoutro”.

Pasemos á cuestión da lingua, da situación e desenvolvemento do idioma. Do bilingüísmo harmónico proposto maioritariamente pola reacción da dereita menos ambiguamente nacionalista española, introdúcese nun debate disparatado un “bilingüísmo natural”, ou algo así. Proposta que como a outra (a mesma tontería é), a min prodúceme noxo. Calquera proposta de bilingüísmo é hoxe en día máis que un auténtico disparate, unha aberrante e perversa contribución á diglosia que co tempo amortallará o noso principal sinal identitario: o idioma. Obxectivamente non é posíbel un equilibrio, o lingüísta ou sociolingüísta que se preze non pode entendelo doutra maneira, e se así for, a súa descualificación é mortal de necesidade, dito sexa en termos académicos. Cal é a túa reflexión a propósito desta miña exposición?
No tema da nosa lingua, nin un paso atrás, nin sequera para coller pulo. A postura destes desleixados e acomplexados que gobernan a nosa nación desde Santiago é a todas luces vergoñenta, propia de políticos que non están á altura do país nin moito menos da súa Historia e polo tanto queren negarnos o futuro. Mais supoño que ti te estás a referir nomeadamente ao recente e polémico estudo publicado polo IGAE. Ben, se como estudo quere afondar nunha situación existente en Galicia, pois vale, pero se –como parece ser– o que se pretende –desde sectores nacionalistas, non o esquezamos– é aceptar unha situación para tentar convivir con ela sen “tensións”, daquela estamos a falar dunha posición aberrante. Galicia ten só un idioma propio e sen el seriamos un pobo sen esencia, é dicir: non seriamos. Do que se trata é de loitar con todos os medios posibles para cambiar esa realidade frustrante. E que non me veña ninguén coa leria da “imposición” do galego, que non é nin foi nunca tal –nin, por suposto, co bipartito. E aínda que o chegase a ser... É que en Madrid ou Sevilla, por exemplo, podemos esixir a escolarización dos nosos cativos noutro idioma que non sexa o castelán? Podemos pedir a libre elección se procedemos doutra área idiomática, por exemplo?... Temo que certos sectores do nacionalismo están xa instalados no posibilismo máis inmobilista. Valíanlles as paparotas coa terceira idade e as excursións subsidiadas como exemplo de políticas sociais e agora, ao mellor están tentados a aceptar o bilingüismo, co adxectivo que se queira, con tal de dar imaxe de moderación –que está de moda– para tentar volver tocar poder, mesmo que sexa para non transformar nada, para que todo siga como está.

Dende o nacionalismo independentista, internacionalista e solidario, podémonos entender mellor con todos os pobos que por obriga están ao abeiro do aparato estatal español?
O nacionalismo non é unha ideoloxía, é un sentimento de pertenza e un compromiso de loita emancipadora das persoas, dos pobos. É desde a defensa do propio, si, mais inseparable do internacionalismo, é desde a solidariedade (valores intrínsecos da esquerda, non o esquezamos) desde onde nos debemos atopar todos os pobos. Só desde eses valores é posible a cooperación e a loita común alén de intereses tácticos e circunstanciais nos que se poida coincidir nun intre determinado.

Unha ollada á nosa nación negada: repara na multiplicidade e mesmo complexidade da nosa xeografía humana, ‘sui xeneris’, repara aínda nas magoantes estampas propias dos anos daquel atraso económico inda vixente; repara nesa razón de ser e non ser do pobo, cando non colonizado autocolonizado, sen escolorizar de seu, invadido mediaticamente polo castelán, alienado… A onde nos pode levar pois, Xosé Manuel, este trilingüísmo ao que é afecto a estolidez da sucursal da dereita hexemónica española cos chiscos cómplices dunha esquerda non menos etnocéntrica e tristeiramente extraviada, desleixada?
De que trilingüismo me falas? Estes gobernantes que nos tocaron en desgraza, desde as posicións máis terriblemente resesas do españolismo e do autoodio que leva á negación do propio, o que pretenden é eliminar todo avance –mínimo– na defensa do galego que se conseguira mesmo na época de Fraga –que xa manda carallo!– O decreto do plurilingüismo é precisamente a escusa para acabar cos mínimos avances do galego a nivel de ensino e o resto é unha gran mentira. En moitísimos centros de ensino, fundamentalmente privados e concertados, o galego ocupa agora mesmo unha posición realmente residual –nalgúns casos mesmo inexistente máis aló dos programas teóricos– co silencio cómplice –e eu que sei se co alento– das autoridades educativas. O caso é que o alumnado galego –de non rebelármonos de verdade– acabará sendo monolingüe en castelán, que é o verdadeiro obxectivo. Un país: un idioma propio,… e a súa cidadanía que fale todos aqueles outros que lle pareza ou que sexa quen de dominar. Mais sen o primeiro idioma o demais é todo unha gran mentira.

É, compañeiro Xosé Manuel, unha pregunta inevitábel: nacionalismo de esquerdas e independentismo poden converxer?
Hoxe, en Galicia, considero que o nacionalismo de esquerdas é independentista (o outro ou non é de esquerdas ou cando menos non gosta moito de manifestarse como tal) e polo tanto, nas circunstancias actuais, o que debe converxer é a esquerda real, nacionalista, federalista ou confederal, pois están en xogo os avances de moitos anos de loita da clase obreira nacional e internacional. Pensemos que, por exemplo, o arco parlamentario galego, en comparanza cos das outras dúas nacións do Estado español é paupérrimo, reducido a tres forzas que non representan nin de lonxe a pluralidade do noso pobo. Isto debéranos facer reflexionar a toda a xente que non nos sentimos representados nese arco e queremos ir máis aló..

O estado de benestar é un engano da mediocridade burguesa e a barbarie capitalista?
O chamado estado de benestar, aínda que se queira facer pasar por un invento da socialdemocracia, é o produto, –inacabado– de moitos anos de loita da clase obreira, dos sindicatos de clase, das capas máis comprometidas da sociedade. O estado do benestar supón un avance respecto de estadios anteriores mais no fondo tamén é unha gran mentira. Dereitos básicos como á vivenda, ao traballo, á educación –e eu engado– á cultura, estanse a cumprir realmente? Rotundamente non, nin sequera en épocas de opulencia para os de sempre. E menos agora, con esa chamada “crise global” que os mesmos que a crearon queren cargar sobre o noso lombo, e que nos obriga a estar máis activos aínda porque o que se pretende –mesmo desde a socialdemocracia– é retroceder en dereitos adquiridos á conta de esforzo e mesmo de sangue dos nosos.

A ficción é ou non é parte da realidade?
Boa pregunta, que diría o tópico. A ficción nace sempre a partir da realidade, e como é ben sabido, a realidade chega ás veces máis lonxe que a ficción.

Teñen razóns de ser as diferentes formulacións do feminismo, ou pola contra abondaría cu-nha forma de ver e actuar diante da lacra miserábel e fondamente machista?
O feminismo tampouco é unha ideoloxía, senón unha maneira de involucrarse nunha loita xusta contra a discriminación, contra a submisión e pola igualdade real entre os seres humanos. E eu creo que ten que ir acompañado dunha carga ideolóxica para que sexa efectivo. Supoño que nas filas do PP, por exemplo, haberá mulleres que crean firmemente na igualdade, pero a súa batalla nunca vai ser a mesma intensidade nin os mesmos obxectivos que os doutra xente que dan a batalla desde ideoloxías máis progresistas. Nuns casos poden conformarse con ocupar algunha cadeira nun goberno ou nun consello de administración, nos outros a loita ten que ser pola liberdade e pola igualdade real de todas e de todos, empezando polas capas máis desfavorecidas da sociedade.

Seguimos educando os nenos e nenas para a escravitude e non para a liberdade?
Como profesional do ramo quero crer que estamos educando cada vez máis para a liberdade e para a igualdade. O problema é que a educación non pode estar só nas nosas mans, que traballamos moitas veces contra modelos sociais que propugnan a escravitude (ao diñeiro, á fama, mesmo a sexual), contra a desidia da administración educativa, contra a perda de valores fundamentais promovida desde os propios poderes...

O capitalismo produce por si mesmo violencia entre os sometidos, violencia que ás quendas non é quen de canalizar, e moito menos as súas marionetas xestoras, que provocan aínda máis disparates e polo tanto outras facianas da violencia. Cal é a túa resposta a esta miña breve reflexión que fago?
Efectivamente, a maiores da violencia –promovida, non o esquezamos– máis cotiá, que poden provocar moitos modelos de comportamento social espallados ata o cansazo por determinados medios de comunicación, existe esa violencia –moitas veces soterrada, mais non por iso menor– que vén dada polas situacións de inxustiza, polas situacións límite provocadas por unha sociedade inxusta e desigual desde a súa base. O capitalismo é un sistema que se sustenta na violencia –económica, social, cultural– contra as clases máis desfavorecidas e que polo tanto –e por desgraza para a especie humana– xera demasiadas veces unha reacción de violencia que, aínda así, é case sempre menor á recibida. De todos xeitos, a violencia, todo tipo de violencia como método de actuación, empezando pola que exercen os poderosos, é sempre condenable nun sistema que permita outras formas de loita. Gustaríame lembrar aquí uns versos dese cantautor comprometido que é Rafael Amor: “Yo en patas y hambreado soy la violencia/ellos armados hablan de paz”

Cal é a túa postura ou actitude diante dos credos…?
Se falamos dos relixiosos, sonche totalmente descrido. Se falamos das crenzas, pois si que creo en moitas cousas: no meu país, no meu pobo, na forza emancipadora da cultura e da arte, nos valores da esquerda real... En fin son un “crédulo” que coida que hai que facer todo o posible para que, se non nós, si que os nosos fillos e fillas poidan vivir nunha sociedade máis libre e máis xusta, o que quererá dicir unha sociedade máis culta.

Para min o socialismo real segue a ser a solución contra a barbarie capitalista, e non dubido que se poden argüír, desgrazadamente, contrarrespostas despois do vivido e aínda o que estamos a vivir, elementos que ao meu ver non indican que a tese non sexa aínda válida, non é?
Houbo, efectivamente experiencias estragadas, que non nos poden facer perder o Norte. Mesmo que o Norte non se alcance, perséguese sempre. O socialismo é a única meta posible polos valores que encarna: liberdade, solidariedade, xustiza social, igualdade. Esa meta debe guíar sempre a nosa loita.
Tes preferencia (á parte do teatro), por algún outro tipo ou xénero de escrita?
Como creador, o teatro, e, aínda que moito menos, a poesía, son os xéneros que ocupan o meu tempo e consomen a miña enerxía. Como lector son un consumidor voraz de todo xénero literario: teatro, poesía, novela, relato, traballos xornalísticos... Ultimamente –non sei realmente se pola idade ou pola falta de tempo– estou a sentir unha especial fascinación polo relato curto e mesmo polo micro-relato

O teu soño irrenunciábel é unha Galicia dona de si?
Ese debera ser o soño irrenunciable de todos os galegos e galegas de lei, e por el hai que loitar. Todos os pobos teñen que acadar o dereito efectivo de se autodeterminar, de se dotaren dos instrumentos necesarios para seren donos do seu propio destino. E este non debe ser só un obxectivo para o nacionalismo de liberación, senón que debera ser asumido por toda a esquerda real, que ou é emancipadora para os pobos ou non é nada.

Usas algún libro ou libros de cabeceira?
Realmente son un lector voraz, mais ultimamente, e máis veces das que quixera, ocupan a maior parte do meu tempo as que poderiamos chamar “lecturas de traballo”, textos para traducir ou adaptar,que evidentemente fan parte dunha actividade gozosa. De todos xeitos eu son de variar; podo reler, si, mais nunca tiven unha “biblia” na cabeceira.

Coa poesía que tal se leva Xosé Manuel Pazos Varela?
Levámonos ben. Gosto da poesía, que en Galicia goza dun talento extraordinario. E de feito, algún recital poético temos levado ás táboas (dous co Teatro do Atlántico, por exemplo) e, por certo, con grande aceptación por parte do público, para contradición de quen fala da poesía como un xénero minoritario e que esperta pouco interese.

Non dicir a verdade pode constituír unha formulación da infamia e a mentira?
Bo remate, abofé. Efectivamente pode constituír, xa que a falta de verdade nos leva indefectiblemente ao engano, á falsidade. A verdade, a transparencia, a honradez son armas revolucionarias, non cabe dúbida ningunha. Mais chegados a este punto, nisto, como en moitas outras cuestións, cómpre relativizar un pouco. Hai verdades, sobre todo no ámbito privado, que poden marcar moito, e se non hai necesidade de dicilas… Tampouco podemos ir de perfectos, non é?

Grupo Correo Gallego
Ante calquera dúbida, problema ou comentario nas páxinas de Galicia Hoxe envíe un e-mail a info@galicia-hoxe.com. Titularidade e política de privacidade. Política de Cookies
Auditoría Audiencia Sites
Titulares RSS