Hemeroteca web | RSS  RSS     Venres 20.09.2019 Actualizado 20:16
El Correo Gallego Radio Obradoiro CorreoTV Anova

Galicia Hoxe

Maré

Escritor

Xurxo Sierra Veloso: “O pobo galego decidiu suicidarse e empezou por prescindir da lingua”

“o galego nas súas variantes leonesas e zamoranas, tamén está a desaparecer. a xeración seguinte non lle interesa”

POR MANUEL VIDAL VILLAVERDE  | 10.01.2011 
A- A+

Xurxo Sierra publicou obras como ‘Os ollos do rei de copas’ ou ‘Os nomes do traidor’

Xurxo Sierra Veloso, fillo de emigrantes de Ramirás (Ourense), naceu en Caracas en 1969, aínda que moi pronto (1974) a familia mudou a súa residencia a Vigo. Nesta cidade, entre tardes de derrota en Balaídos e longos cafés no De Catro a Catro, pasou da infancia á idade adulta, sen deixar por iso de ser un eterno adolescente. Garda moi agarimosa lembranza das aulas do Instituto de Bacharelato S. Tomé do Freixeiro, en especial de profesores como Gonzalo Navaza, María José Mouriño ou Manuel Rodríguez, talvez responsables da súa posterior vocación literaria.

É licenciado en Filoloxía Hispánica, subsección de Galego-Portugués, pola Universidade de Santiago de Compostela. Dos seus anos universitarios, recorda con absoluta admiración as clases do catedrático Xesús Alonso Montero, do que segue a ser un firme devoto. De 1989 a 1993, foi codirector e copresentador do programa Os mundos de Horacio Oliveira, en Radio Ecca, un espazo de contidos literarios e musicais que lle permitiu entrar en contacto co sempre esvaradío terreo da crítica. En 1994 publica a súa primeira novela, Os ollos do rei de copas, en Ediciós do Cumio. Dende entón, non deixa nunca de expresar a súa eterna gratitude a Carlos Blanco Yáñez (falecido en 1998), director da devandita editorial e persoa que apoiou decisivamente a moitos autores mozos da época. En 1999, despois de aprobar unhas oposicións na Universidade de Salamanca, marcha a Zamora, onde traballa, ata o día de hoxe, como administrativo da Escola Universitaria de Maxisterio. Nos anos posteriores, publica novas novelas: Licor de abelá con xeo (2006, finalista do Premio Lueiro Rey), Os mércores de Fra (2006, Premio Risco) e Os nomes do traidor (2008). Ata o momento, a súa última entrega narrativa é Os fíos (2010, Premio Repsol).

 

Amigo Xurxo, senón toda, unha parte de Zamora, onde ti moras, está fondamente enraizada con Galicia (ou Galiza), supoño que diso es consciente ti e moitos zamoranos por obriga que non por devota cultura. Tanto é así que, en boa parte da actual provincia nome e división "administrativa" da que non gusto especialmente, a fala e a antropoloxía cultural son nitidamente galegas, formas dialectais do galego, étimos "locais", como calquera outra variante do noso idioma, tanto fonética/fonolóxica mesmo dentro dos actuais lindeiros da Galicia "oficial" hoxe. Claro que para min defunta escola filolóxica española, xamais foi proclive –por factores extralingüísticos-, de aceptar as diferentes morfoloxías ou grafías, así como outras formulacións fonéticas propias da cultura galega, e en función disto defenderon primeiro, "disparates dialectais do castelán (español) imposíbeis de soster filoloxicamente falando. Recoñécese un perdido leonés, así como a lingua das Terras de Sayago actuais, lingua que se dá por desaparecida. Un entende o saiaghes ou saiagués, como galego-portugués da rexión do río Douro, en Portugal o idioma actual e en Zamora o castelán ou español imposto tamén durante séculos. As consecuencias inmediatas, foron e son:A) Chamarlle dialecto español a todo que non fose de orixe; observése o flagrante caso do bable, dentro da galegofonía, instrumentalizado por Castela, ergo España; B) de aí e para contribuír á morte do galego xa non dentro das súas propias fronteiras actuais, senón no alén antigo de si: Bierzo ( nalgúns documentos Berzo) con máis éxito do primeiro nome. Mudados os tempos, despois do "café para todos" chegou o que só os "rudos e ignorantes" negan; estólidos ou estultos de todo tipo, con ou sen titulación académica, pero isto xa é fariña doutro muíño. Desculpa a miña introdución á conversa, de maneira que solicito agora a túa reflexión a este propósito, serve, Xurxo?

Máis alá da conversa filolóxica, que pode axudar a pasar estas frías tardes de inverno, hai outra realidade, que se cadra non nos gusta tanto, pero que é innegable. O galego, nas súas variantes leonesas e zamoranas, tamén está a desaparecer. Nestes once anos e pico que levo vivindo á beira do Douro, coñecín xente nova, algúns de terras bercianas, outros de localidades tan fermosas como Lubián ou Chanos, moi pretiño do Padornelo, que escoitaron falar en galego a seus avós ou mesmo a seus pais. Pero eles, os da seguinte xeración, esa que agora sae da universidade e ingresa na vida laboral, xa non teñen nin dominio nin interese ningún pola lingua herdada. Algúns, nos momentos de certo acougo sentimental, atrévense cunha cántiga aprendida nas xuntanzas familiares. E máis nada. Non nos debe sorprender: é o mesmo proceso ao que asistimos en Galicia dende hai décadas.

 

Unha pregunta máis breve; para salvar o catalán, éuscaro e galego é necesaria unha inmersión lingüística ad hoc, como propón o nada sospeitoso profesor Blecua, hoxe presidente da RAE?

Voume limitar ao galego, porque creo que as semellanzas cos casos éuscaro e catalán son ben poucas. Para salvar o idioma galego debería haber un pobo galego que quixese sobrevivir. Desafortunadamente, creo que non se dá esta premisa imprescindible. O pobo galego, se é que existiu algún día, decidiu suicidarse como tal, e para iso empezou por prescindir do seu maior sinal de identidade, a lingua. Nestas condicións, calquera política sociolingüística está condenada ao fracaso, veña de quen veña.

 

Dicir que detrás da proposta inmersión lingüística existen "escuros intereses económicos" é un disparate antolóxico, pero asegurar "que o galego está monopolizado por grandes intereses económicos", transcende a capacidade imaxinativa de calquera clase de delirio; non é?

Se existen eses intereses económicos, que alguén me dea contas do diñeiro que deixei de ingresar nos últimos vinte anos. As persoas que falan así non só amosan unha evidente mala fe, senón que poñen de manifesto unha profunda ignorancia. O galego, por moitos anos de autonomía e outras lerias que levemos, segue a ser, cada vez máis, un territorio tristemente reservado á militancia, ao compromiso lingüístico, sempre desinteresado e ruinoso. Quen o queira mesturar con liortas ideolóxicas vai moi enganado. E quen pense que se lle pode tirar beneficio á cuestión sociolingüística está moi preto de ser un parvo, por moito que queira adornar os seus argumentos con citas de John Stuart Mill.

 

Acabas de publicar ‘Os fíos’, a túa terceira o cuarta novela, coa cal obtiveches o Premio Narrativa breve Repsol 2010. Vas á procura dunha obra de maior calado?

Xa é a quinta novela, o cal debería entusiasmarme e ao mesmo tempo angustiarme. Supoño que aínda non atopei as respostas que levo procurando máis de vinte anos; por iso me vexo na obriga de seguir escribindo. Non sei se algunha vez construirei unha "obra maior", pero, se non che parece mal, vasme permitir que utilice a ironía e acuda ás ensinanzas dun santo polo que sinto ben pouca devoción. Refírome a Escrivá de Balaguer, quen gababa moito o que el chamaba a "clase de tropa", é dicir, aqueles que non están chamados para comandar exércitos e realizar grandes heroicidades, pero tamén teñen o seu pequeno oco na batalla cotiá. Eu, mentres siga escribindo, sentireime membro deste cativo gran batallón de resistentes que aínda cremos na grandeza da lingua galega, e que por iso a empregamos no noso labor literario.

 

Cos demais xéneros literarios que tal te levas en xeral?

De cando en vez escribo poesía, pero nunca quedei especialmente satisfeito co resultado. Os meus versos sóanme falsos e afastados, como se estivesen escritos para ser declamados nunha cea de nadal ou un banquete de voda. Algunha vez tentei someter os meus personaxes aos rigores do teatro, pero confeso que non fun quen de pasar da primeira escena. Para ben ou para mal, o eido no que me sinto máis cómodo é a novela.

 

Os nomes do ‘traidor’ cecais sexa a túa mellor novela polo de agora, sen prexuízo de títulos como estoutro que vimos de citar?

Prefiro non opinar. Non teño distancia abonda sobre os meus libros para saber cales son mellores ou peores. Os ollos do rei de copas, por ser a primeira, é a miña novela máis inxenua, pero tamén se callar a máis sincera (recoñecendo que a sinceridade non é ningunha virtude literaria). Moita xente gabou Licor de abelá con xeo, para min un xogo, e hai poucos aos que lles guste Os mércores de Fra, que foi o texto ao que dediquei máis tempo e obsesións. Con Os nomes do traidor está a ocorrer algo curioso: canto máis tempo pasa, máis me gusta. Descubrinlle unha posible interpretación paradoxal que non prevera. Canto a Os fíos, quixen construír unha novela sutil, de azares e presentimentos, a medio camiño entre os contos de Carver e un serial televisivo de baixa audiencia. Estou bastante satisfeito do resultado, pero terán que ser os lectores os que emitan sentenza.

 

Unha Galicia independente, socialista, internacionalista e solidaria é un dos teus
soños?

Conformaríame cunha Galicia que se coñecese a si mesma e se aceptase sen complexos nin pailanismos. Claro, de cando en vez érgome do leito, leo a prensa e sinto desexos de militar na revolución. Pero o problema vén decontado: por onde principiar? Quen me asegura que o meu espírito revolucionario vai chegar a algures? Realmente estou disposto a sacrificar as miñas comodidades e o meu consumismo? Son tantas preguntas que o que adoita suceder é que chega a noite, volvo ao leito e, máis unha vez, a revolución quedou adiada, seguramente para sempre.

 

O capitalismo é unha barbarie sen posíbel solución que asolaga ao mundo?

Sen dúbida, pero tampouco estou tan seguro de que as posibles opcións alternativas non sexan, tamén, unha forma de barbarie.

 

Cóllote traballando nunha próxima obra?

Sempre hai unha próxima obra, ou polo menos a intención de construír por fin esa novela que xustifique dunha vez todos os paseos erráticos, todas as viaxes imaxinarias, todos os golpes no teclado da vida. Agora mesmo vivo en permanente conversa cuns cantos personaxes que aínda non existen. Eles, coitados, nin sequera imaxinan que calquera día destes, por culpa do meu capricho creador, sairán do seu apracible mundo de ficción e comezarán a sufrir. Os narradores omniscientes sómosche así: crueis, inxenuos e, por sorte, inconstantes.

Monarquía, democracia, república… Podes explicar a convivencia da primeira coa segunda?

A supervivencia normal e mesmo aplaudida da monarquía é unha proba máis de que vivimos nunha sociedade narcotizada e pouco amiga da reflexión. Calquera que lle dedique dez minutos seguidos a pensar o asunto seriamente, decatarase de que vivirmos baixo un rei é unha extravagancia chocalleira, unha absoluta falta de dignidade social. O sistema presuntamente democrático no que vivimos ten moitas eivas. Sen dúbida esta é unha delas. Pero (perdoa que insista no meu habitual pesimismo), non vexo que ninguén dea un paso para trocar a situación. Por certo, eu tampouco.

 

Cuestións credos, relixiosidade… Cal é a túa actitude, a túa postura?

Difícil cuestión. A min resúltame doado crer en Deus e case imposible crer nos seus supostos representantes na terra. Deus, de feito, é un tipo co que me levo razoablemente ben. Temos rifas impresionantes, de cando en vez berrámonos un ao outro ata rebentar as gorxas, pero aínda así case se pode dicir que nos queremos ben, que podemos seguir compartindo cafés sen demasiados problemas. Agora, por favor, que non se nos meta por medio ningún deses ridículos bispos que ateigan as prazas e visten con tan abraiantes indumentarias. Haberá de todo, supoño, pero non me parece xente de fiar. De entrada, o seu medio de vida parte dunha terrible blasfemia, a de outorgarse a si mesmos a condición de intermediarios e intérpretes da vontade de Deus. Tremendo, non é?

 

Fomos e somos educados máis para a escravitude que para a liberdade?

A xente verdadeiramente libre acaba sufrindo a condena da barra do bar ou do folio en branco, a miúdo os dous, é dicir, actividades inofensivas que estragan o fígado e a vista do usuario, pero non acaban coa escravitude social. Dito o cal, botarémoslle outro grolo.

 

Cal é a definición e o prezo desta liberdade?

O illamento social, a lápida en vida, a cita a pé de páxina nun manual que ninguén vai ler. Os tipos que chegan, por exemplo, a presidentes do goberno, pagaron polo camiño tantas peaxes que xa non lles quedan folgos nin recursos para levar a cabo os seus posibles bos propósitos de reforma social.

Vouno dicir cun exemplo práctico e bo de asimilar: quen manda máis en Galicia, o presidente da Xunta ou aquel rexio señor, dono dun importante xornal, que de cando en vez pontifica dende as páxinas do seu subvencionadísimo medio? Eu, sinceramente, non sei a resposta.

O río é a verdade ou o reverso da vida?

Non sei se entendo ben a pregunta. Eu paseo moitas tardes á beira do Douro, un río que aparentemente está quedo pero que agocha terribles traxedias trás a súa calma. Aínda non hai moito que morreu o barqueiro de Olivares, un homiño extraordinario que atopou máis de corenta afogados ao longo da súa vida, e sen necesidade de mollar nin a punta do pé, só polo simplísimo sistema de apalpar o fondo co longo remo. Fermosa metáfora do final que nos agarda a todos,
supoño.

 

Cal é para ti o significado do mar, do amor, do tempo?

Son tres cousas temibles e á vez imprescindibles. No mar procuro bañarme con prudencia, facendo pé e non perdendo de vista a praia. O amor sempre me tratou ben, cunha dozura que seguramente non merezo. E o tempo estame a atacar elegantemente, sen trampas nin enganos. Non lle podo pedir máis.

 

Pensaches algunha vez na escrita dun poemario?

Como xa dixen antes, escribín poemarios, pero polo de agora non creo que merezan máis luz cá mínima raiola que poida entrar no máis escuro dos meus caixóns, ese que só abrirei o día que perda un calcetín e me decida a buscalo con desesperación por toda a casa.

 

As emocións son sempre primarias, inocentes…?

Son, mesmo algunhas producen vergoña cando as lembramos. Como é posible que aquel gol de Gudelj ao Liverpool ocupase máis o meu peito cá fame ou a inxustiza? O día que atope un confesor benevolente e preferentemente xordo contareillo, sen moitas esperanzas de absolución.

 

Marx é naturalmente vixente?

Por suposto, dá moito xogo nas ceas familiares. O outro día, de bares pola gloriosa Salamanca, un dos meus contertulios citou a Trotsky con paixón. Pareceume un momento emocionantemente anacrónico.

 

O nacionalismo hexémonico español afoga as arelas de liberdade das demais nacións integradas daquela maneira no Estado que nos rexe?

Pero realmente existen esas arelas de liberdade? l

Grupo Correo Gallego
Ante calquera dúbida, problema ou comentario nas páxinas de Galicia Hoxe envíe un e-mail a info@galicia-hoxe.com. Titularidade e política de privacidade. Política de Cookies
Auditoría Audiencia Sites
Titulares RSS