Pobreza tamén de valores

Oitenta millóns de pobres. A cifra non corresponde a un país africano, asiático nin latinoamericano, senón a esa Europa social que forma parte do imaxinario colectivo. Sen cuestionar as conquistas sociais tras a II Guerra Mundial, Europa corre o perigo de converterse no que non é para competir no mercado, como fixeron países de América Latina e de Asia. Esta pobreza está presente a pesar da existencia de redes de protección social que outros lugares non coñecen. Aínda así, a cifra de pobreza merece a consideración de poucos titulares nos medios e de escaso debate político. Nin sequera serviu para denunciar que a década de bonanza económica que precedeu á crise non serviu para mitigar os seus efectos empobrecedores debido á cobiza de poucos.

Nese debate, quedan mal parados grandes bancos, inmobiliarias e Gobernos que consentiron a especulación sen fronteiras non só en Europa e en Estados Unidos, senón tamén no resto do mundo. O fenómeno da crise actual demostra que os gobernos son parte do problema, pero non os únicos culpables. No centro do problema están as esixencias do modelo de desenvolvemento que gobernos e sector privado insisten en defender. Trátase dun modelo que impón oligarquías que controlan riquezas naturais, as fontes de enerxía, as rutas de transporte, redes comerciais, as finanzas e as terras, tanto as cultivables e as que se destinan á construción.

No Foro Social Mundial celebrado en Madrid, organizacións como a European Anti-Poverty Network (EAPN) reflexionan sobre a pobreza. Consideran que a falta de acceso á comida diaria e á vivenda son rostros visibles da pobreza, pero quedan ocultos os rostros de futuras xeracións, que arrastrarán o empobrecemento de xeracións novas de hoxe por culpa da precariedade do emprego. É dicir, pola falta de imaxinación de gobernos e do sector privado ó non buscar alternativas e investir en sectores que repercutan no benestar de miles de millóns de persoas e do medio natural que destrúen coa súa obsesión do máximo beneficio custe o que custe.

Son precisos remedios que vaian máis aló de crear empregos en obras públicas e na construción. Non se trata de recuperar a confianza nas bolsas se iso perpetuará unha distribución da riqueza que permite que directores de grandes entidades financeiras repártanse ganancias millonarias mentres millóns de persoas quédanse sen traballo, como sucedeu en 2009.

Causa estupor o xeito en que algúns analistas falan dunha suposta necesidade de restablecer o consumo para que se recupere a economía, coma se non previsen un tropezo coa mesma pedra e a repetición dun sistema que permite que menos do 20% da poboación mundial controle o 90% das riquezas. Pretenden que volvan as facilidades para consumir que se ofrecían antes da crise, pero sen abordar a necesidade de investir e conseguir melloras en Investigación e Desenvolvemento, na educación, así como das desvalorizadas carreiras técnicas.

Se non se abordan estas necesidades e se cumpren as previsións de recuperación, en pouco tempo os bancos volverán regalar as tarxetas de crédito, ofrecerán facilidades para comprar un coche novo, para comprar unha casa por medio dunha hipoteca, para viaxar, para consumir sen límites. Unha vez máis, a capacidade real para afrontar eses gastos non importará, pois xa se irán refinanciando as débedas. O importante será consumir para manter esa nova burbulla.

Custa crer que os cidadáns quererían, como no pasado, perder aquilo que cren ter pero que, en realidade, posúeos a eles, pois pertence ós bancos. A cidadanía non pode consentir que os gobernos volvan tapar os buracos dos bancos co diñeiro dos contribuíntes para ver como logo lles negan préstamos a pequenas e medianas empresas que poderían crear postos de traballo de mellor calidade que os que ofrecen sectores como o inmobiliario.Os cidadáns de todo o mundo están a tempo para esixirlles ós gobernantes que debatan estas cuestións, que son as que en realidade lles importan. Para iso está a democracia.