MADRID. EP
A Sala Primeira do Tribunal Constitucional ha declarado por primeira vez "ilexítimo" o uso de cámaras ocultas no ámbito xornalístico e asegurou que a utilización destes medios de gravación está constitucionalmente prohibida á marxe da relevancia pública do obxecto de investigación.
O alto tribunal asegura que este método de gravación mediante dispositivo oculto "baséase nun ardid ou engano que o xornalista desprega simulando unha identidade oportuna segundo o contexto".
Nunha sentenza na que denega o amparo a Canle Mundo Producións Audiovisuais, SA. e á Televisión Autonómica Valenciana, S.A. por empregar este sistema nun programa de televisión a Sala reprocha que a persoa gravada --neste caso unha esteticista-- fose gravada "subrepticiamente" e quedase, deste xeito, privada do seu dereito a decidir se consentía a divulgación dunha información que determinaba a súa "plena" identificación.
A resolución pronúnciase sobre o caso dunha xornalista contratada pola produtora Canle Mundo Producións Audiovisuais S.A. que acudiu á consulta dunha esteticista e naturista facéndose pasar por unha paciente. Durante a cita, que se celebrou na vivenda que a esteticista tiña destinada a consulta, a xornalista gravou á súa entrevistada a súa voz e imaxe por medio dunha cámara oculta.
Dita gravación foi cedida á Televisión Autonómica de Valencia que a emitiu no programa PVP onde, ademais, desenvolveuse un faladoiro sobra a existencia de falsos profesionais no mundo da saúde e, mesmo, púxose de manifesto unha condena penal anos atrás á esteticista por actuar como fisioterapeuta sen ter título para iso.
A protagonista da reportaxe televisiva interpuxo unha demanda porque entendía que os comentarios expresados no devandito programa lesionaban o seu dereito á honra e porque a captación e publicación das súas imaxes danaban o seu dereito á propia imaxe e á intimidade. O Xulgado de Primeira Instancia e Instrución número 17 de Valencia entendeu que a cámara oculta enmárcase no chamado xornalismo de investigación, "ao que é consustancial a simulación da situación, o carácter oculto da cámara, así como a non revelación da intensidade xornalística do interlocutor".
A Audiencia Provincial de Valencia sinalou que a reportaxe reunía os requisitos necesarios de veracidade, obxectividade, interese xeral e propósito especialmente informativo para considerar que non se vulnerou ningún dereito. Mentres, o Tribunal Supremo si entendeu que se produciu unha intromisión "ilexítima" do dereito á intimidade aínda que non así ao seu dereito á honra.
A resolución do alto tribunal precisa que o método utilizado para obter a captación intrusiva non foi nin o necesario nin o adecuado para o obxectivo da investigación. Bastase con realizar entrevistas aos seus clientes porque, á marxe de que tivese ou non relevancia pública o investigado pola xornalista, "o que esta constitucionalmente prohibido é xustamente a utilización do método mesmo (cámara oculta)".
DEREITO Á INTIMIDADE
A sentenza do Tribunal Constitucional, da que foi relatora a maxistrada Adela Asua Batarrita, analiza se neste caso existe controversia entre a liberdade de comunicar información veraz e os dereitos fundamentais á intimidade persoal e á propia imaxe.
Os maxistrados subliñan que un criterio a ter en conta neste tipo de cuestións para determinar cando se dan manifestacións que afectan á vida privada "protegible" fronte a "intromisións ilexítimas" é o das expectativas razoables "que a propia persoa, ou calquera outra no seu lugar nesa circunstancia, podería ter ao atoparse ao resgardo da observación ou do escrutinio alleo".
Devandito criterio, segundo a xurisprudencia do Tribunal de Dereitos Humanos de Estrasburgo, non se ve cumprimentado cando "de forma intencional, ou polo menos de forma consciente, particípase en actividades que polas circunstancias que as rodean, poden ser obxecto de rexistro ou de información pública".
Conforme a iso, "resulta patente que unha conversación mantida nun lugar especificamente ordenado a asegurar a discreción do falado, como ocorre por exemplo no despacho onde se realizan as consultas profesionais, pertence ao ámbito da intimidade".
Un factor "decisivo" para ponderar se se vulnerou o dereito á intimidade é a ausencia ou non de coñecemento e, por tanto, de consentimento da persoa captada pola cámara oculta.
A sentenza subliña que é ilexítima a utilización deste tipo de dispositivos "simulando unha identidade oportuna segundo o contexto, para poder acceder a un ámbito reservado da persoa afectada coa finalidade de gravar o seu comportamento ou actuación desinhibida, provocar os seus comentarios e reaccións así como rexistrar subrepticiamente declaracións sobre feitos ou persoas, que non é seguro que puidese lograse se se presentou coa súa verdadeira identidade e coas súas auténticas intencións".
Os maxistrados tamén rexeitan de plano que o carácter accesible ao público da parte da vivenda dedicada á consulta ou a aparente relación profesional establecida entre a esteticista e a xornalista que se fixo pasar por paciente teña entidade suficiente como para situar a actuación do recorrente "extramuros" do ámbito do dereito á intimidade.
É máis, precisan que ao non existir consentimento "expreso, válido ou eficaz" por parte da esteticista, "é preciso concluír que houbo intromisión ilexítima no dereito fundamental á liberdade persoal".
RSS
