Hemeroteca web | RSS  RSS     Domingo 26.04.2020 Actualizado 00:00
El Correo Gallego Radio Obradoiro CorreoTV Anova

Galicia Hoxe

Noticia 1 de 1 Galicia  |   RSS - Galicia RSS

Rivas: "Galicia estivo moito máis perto de Sicilia do que pareceu"

Interveu no programa Sin Rodeos, o espazo de entrevistas de Localia

A CORUÑA. JOSÉ LUIS GÓNEZ / MÓNICA MARTÍNEZ  | 08.12.2011 
A- A+

JAVIER LIZÓN / EFE
Manuel Rivas
FOTO: JAVIER LIZÓN / EFE

"Penso que Galicia estivo moito máis perto de ser Sicilia do que pareceu", dixo o escritor e xornalista Manuel Rivas no programa Sin Rodeos, de Localia TV. O autor de ‘Todo é silencio’, que foi entrevistado polos xornalistas José Luis Gómez e Mónica Martínez, lembrou que "hubo xente responsable nas institucións, nas forzas de seguridade e na xustiza, e houbo tamén (…) unha reacción cívica fortísima, sobre todo encabezada polas nais contra a droga". A entrevista con Rivas en Localia resúmese así:

-Escritor e xornalista… tamén ensaísta e poeta. Pero da a impresión de que cada día máis escritor, ou no seu caso non hai fronteiras entre escritor e xornalista?

-Sí, ser xornalista é ser escritor. Traballamos coas palabras, coa comunicación. Eu, dende logo, non me cambio de uniforme cando escribo un artigo ou cando escribo unha reportaxe ou un conto. Evidentemente, os tempos interiores son diferentes. A diferencia fundamental é que cando estás a escribir literatura podes traspasar o que os arqueólogos chaman a liña do inaccesible (…) Pero o xornalista ten que ser escritor.

- A súa carreira como xornalista iniciouse moi tempranamente, aos 15 anos, como meritorio en EI Ideal Gallego? Como ve agora o xornalismo e o seu futuro?

- Eu vexoo necesario, cada vez máis necesario. Nun tempo no que se fale de todo a case tódolos niveis, nun tempo de crise e de incertidume. O xornalismo é un dos eidos que está máis posto en cuestión porque cambiaron moitas cousas tecnolóxicamente. Eu penso que é moi importante que os propios xornalistas recuperen o que poderíamos chamar unha autoestima e que consideren o importante que é custodiar o sentido das palabras (…) A sociedade necesita que existan medios de comunicación e que o propósito non sexa dominar, senón transmitir información básica para a humanidade.

- Contan que un profesor na carreira, ante un traballo seu, chamoulle a atención: "Isto non é xornalismo, é literatura". E con todo vostede defende que "o xornalismo foi a mellor escola da literatura"… Cambiaron as cousas na Universidade?

- Sí, pode haber esa ollada un pouco caricaturesca e ao mellor hai quen a mantén, porque as veces está o enemigo na casa (…).

- Pensa que revolucionou a literatura galega?

- Penso que un cando escribe intenta porlle boca aos propios enigmas que un ten e as propias dúbidas e penumbras que ve dentro dun mesmo e dentro do mundo que o rodea e da condición humana. Entón, eu non penso tanto que cando un escribe non fas cálculos de dicir onde estou eu dentro da literatura, senón que intentas dicir, bueno que podo dicir?, que podo facer para que algo que antes non existía, modestamente, exista algo novo?... Como quen achega unha nova especie, unha nova planta nun campo, un xardín, nunha leira, que antes non existía. Poder dicir nalgún momento aquelo que dicía Machado de Asís, que dicía: Mereceu a pena ser inventado. É algo que pagou a pena que se inventara pois iso é o que intentas. Despois xa é cousa doutros, de estudosos, dicir si esto revolucionou ou non.

-¿É vostede un nacionalista galego ou un librepensador internacionalista?

-A min gústame máis a palabra internacionalista que nacionalista. Tamén é certo que as palabras hai que poñelas todas en cada intre enriba da mesa para ver o que significan, por iso digo que é tan necesario o xornalismo. As palabras tamén están sometidas a procesos de manipulación, de corrosión, de contaminación, igual que a natureza, a linguaxe. (…) Si a min me din que por considerar, por exemplo, que en Galicia non debería, como houbo, haber no mar un cemiterio nuclear e que loitamos contra iso e conseguimos que non o houbera… e dixeron ‘é que este é nacionalista…’ Si eso é ser nacionalista, eu non teño ningún inconvinte. Agora que si ser nacionalista é considerar que o teu país, a túa cultura, son mellores que outros, pois por suposto que non, non me gusta esa palabra (…) A Galicia, chámese nacionalismo ou non, non lle viría nada mal que tivéramos un sentimento colectivo do público moito máis forte do que existe.

-Falando de internacionalismo, sobre a súa última novela –‘Todo é silencio’- hai quen a define como universal. ¿O universal é o local sen paredes, que diría Miguel Torga…?

-Sí, paréceme unha definición boísima porque tamén ten algo que ver co que falábamos antes. Plantéxanse contradiccións que non son tais. Porque un escriba, por exemplo en galego, ou porque que sitúe as suas historias en Galicia, hai xente que entende que iso sería literatura local, pero é que todas as literaturas son locais. O importante é que aquelo que sucede nun lugar e nun tempo interese, profundice, pescude na condición humana, nese ser extraño que somos. Evidentemente, non existe tal contradicción no local/universal, senón que, xustamente, eu penso que está moi ben dito por Torga. Sería a imaxe dun faro –Galicia é un país de faros, eu nacín a pé dun-. O faro non discrimina, cando os seus lampos de luz van percorrendo o mar non din a este barco sí, a este non. A luz é para todos. Eu penso que cando escribes, tamén escribes para todo o mundo.

-Tema delicado o do narcotráfico. A súa novela trata da globalización do delito. ¿Galicia foi Sicilia?

-Penso que estivo moito máis perto do que pareceu, do que se nos dixo. Revisando, pescudando de novo, un encóntrase momentos moi delicados, fráxiles, en que por un pouquiño máis poderíamos ter chegado a unha situación moito máis grave. Si houbo un tempo, ao que se refire a novela ‘Todo é silencio’, de silencio, de complicidades, de indiferencias, poderíamos dicir de ‘vacanza morale’ (…) Houbo uns anos realmente moi críticos, porque mesmo houbo unha estratexia de toma de poder por parte dos poderes ocultos, e chegaron a ter moito poder, e rozaron moito poder. Por sorte, eu penso que non estamos nunha situación tan grave como puido haber grazas a duas cousas. Houbo xente responsable nas institucións, nas forzas de seguridade e na xustiza, e houbo tamén (…) unha reacción cívica fortísima, sobre todo encabezada polas nais contra a droga. Eu penso que iso sacudiu tanto que freou ese proceso de apodrecemento no que estabamos entrando.

-Da súa novela estase facendo una película. Dirixea José Luis Cuerda. ¿Pero non pensa que en Galicia se industrializa pouco o talento dos escritores?

-Si. Hai pouco tivemos oportunidade en Pontevedra de falar moito sobre iso en Curturgal, que por certo foi moi esperanzador tendo en conta as coordenadas nas que estamos. Eu penso que a cultura galega ten como un ADN que é unha especie de reexistencia, sempre de estar a piques. Dicía Cuevillas, ese gran etnógrafo: ‘Galicia semella un país que está a piques de suicidarse e non o consegue’. Pasoulle moito a cultura galega, é un camiño sempre como o mar que sempre hai que recomezar. Despois veñen periodos de rexurdimento, períodos en que cae o telón, en que mesmo hai traxedias históricas tremendas como a do 36, en que semella que todo queda esnaquizado, pero curiosamente, esa Galicia rexorde, caso do 36, en América, como reviviu a finales do século XIX en América. Non hai que esquecer que estamos a falar dunha cultura na que o primeiro xornal en galego faise na emigración, o primeiro himno galego faise na Habana, a Academia Galega créase tamén na emigración e non digamos xa a cantidade de editoriais… entón, respostando un pouco a esa cuestión, eu penso que sí que é unha tarefa… penso que sí existe o talento, que existe a vontade, que existen os soños, pero que temos unha sombra… Hai unha definición do ser humano, de Píndaro, que di que o ser humano é o soño dunha sombra. Temos moitos soños, pero tamén temos moitas sombras e unha das sombras é que os soños transformados no que chamaríamos a factoría da cultura.

-Algunhas das súas obras foron adaptadas ao cine con gran éxito como: A lingua das bolboretas, relato incluído na súa novela Que me queres, amor?, que foi dirixida por José Luis Cuerda, ou O lapis do carpinteiro, dirixida por Antón Reixa… Como ve o estado do cine español?

-É un mundo que ten sido sufrido, un dos eidos construidos máis a contra. Antes falábamos de que hai xente que se define moi patriótica, pero cando lle preguntas polo cine español o primeiro que din é: ‘¡Ah, unha película española!’ Non queren nin vela. E digo eu, pois mira ti que patriota este… Semella que o cine español é como un mundo ‘underground’, alternativo, maldito. O primeiro que hai que dicir é que si facemos unha especie de balance do que foi histórico, é un cine que deu pezas extraordinarias. (…) Volvemos un pouco ao de antes, hai talento, ideas, tamén ganas. Coido que falla moito o habitat, tiña que ser moito máis favorable. Estamos sempre nunha situación un tanto ‘hamletiana’, de ‘to be ou non to be’, pero claro que podía haber un grande cine o que pasa é que aí si que os intereses económicos si que inflúen. Facer un filme moi complexo non é o mesmo que escribir, para o que só necesitas un caderno e unha pluma. (…) Penso que hai que pegar un xiro copernicano na mirada na cultura: se hai unha industria de futuro, unha delas é a cultura.

-¿Ten vostede referentes literarios?

-Claro, hai moitísima xente da que aprendes. Unha cousa maravillosa que ten a literatura é que podes viaxar no tempo. Como dicía Quevedo: cos ollos falas cos mortos. Podes conversar con xeracións…Ulises, Hamlet… pertencen máis a realidade que ao mellor xente que existiu realmente. Pero que é máis importante Cervantes ou… non me acordo quen sería o primeiro ministro naquel tempo, pero sí sabemos a importancia que tivo Cervantes. Quixote e Sancho son moito máis reais que xente da realidade. Nos adestran ao longo do tempo, cada vez están máis vivos, nos están a falar, sempre nos din cousas novas. Eu podería falar deses referentes, pero tamén é certo, como decía con humor un amigo meu: non cites a ninguén porque eles non teñen a culpa do que escribes ti. Aquí en Galicia hai xente maravillosa en canto a narrativa, Blanco Amor, Cunqueiro, Valle Inclán, Pardo Bazán (que foi unha vangardista que hai que reivindicar). Temos un país moi fértil.

-¿Cal é a súa mellor inspiración para escribir? ¿Onde a atopa? Sempre en Galicia… Sempre na Coruña… As veces en Irlanda?

-Eu penso que hai que estar cos sentidos abertos en calquera parte. Un dos últimos contos que escribín pasa nun penal no País Vasco. O importante é ter o obturador sempre aberto. Vai a pasar algo, vai ser unha especie de faísca, de fósforo que se prende no lugar máis inesperado. Normalmente, as historias máis interesantes, as que máis me inspiran son as que, poderíamos chamar, das voces baixas, das vidas anónimas.

-Cal é a obra da que sente máis orgulloso?

-Aí póñome como os rapaces cando lle preguntan a quen queres mais…? E sempre dis, aos dous igual. Por contestar, hai algún libro, por exemplo, dos primeiros que fixen en poesía, un que se chama ‘Mohicania’. E despois un libro que é unha das primeiras novelas que se titula ‘En salvaxe compaña’. Foi Premio da Crítica e, sen embargo, case ninguén o leu, e se cadra por iso teño unha especie de relación como de náufrago, unha relación especial. Pero cada libro é tamén unha experiencia biográfica, ao mesmo tempo que convives coas personaxes, é parte da tua vida. Eu cando estou a escribir, por exemplo agora estou escribindo unha novela, e marcho da casa, sempre teño medo, hai un momento en que empezo a estar inquedo porque teño que volver porque teño medo de que cando chegue xa marcharan.

-Artistas e intelectuais deben impulsar alternativas políticas?

-Deben ou non deben, o que coido é que non se pode ser indiferente. Aí tiña moita razón Lois Pereiro cando dicía que a indeferenza mata.

Grupo Correo Gallego
Ante calquera dúbida, problema ou comentario nas páxinas de Galicia Hoxe envíe un e-mail a info@galicia-hoxe.com. Titularidade e política de privacidade. Política de Cookies
Auditoría Audiencia Sites
Titulares RSS