Un galego do CSIC participa nunha expedición que estuda na Antártida o cambio climático

Juan Santos recollendo mostras na columna de auga FOTO: CSIC

Juan Santos Echeandía, investigador posdoctoral do Consello Superior de Investigacións Científicas (CSIC) no Grupo de Biogeoquímica Mariña do Instituto de Investigacións Mariñas (CSIC,Vigo) é o único representante por Galicia na campaña internacional Eddy Pump, organizada polo Alfred Wegener Institute for Polar and Marine Research e que se desenvolve no Océano Austral desde principios de xaneiro e até mediados de marzo.

Na campaña, participan 50 científicos nacionais e internacionais de diversos organismos de investigación, como o CSIC, o AWI ou o Max Planck Institute, e universidades (Illas Baleares, Autónoma de Barcelona, Bremen, Austral de Valdivia, Liverpool...).

Os científicos (biólogos, geólogos, físicos, químicos?) están a realizar unha investigación interdisciplinar para estudar as diferentes comunidades (provincias biogeográficas) do Océano Austral e a súa eficiencia no transporte de CO2 desde a atmosfera cara ao océano profundo en función dos nutrientes dispoñibles na columna de auga.

O grupo de traballo no que se atopa integrado Juan Santos (CSIC) liderado por Luís Laglera (Universidade das Illas Baleares) e financiada a través dunha Acción Complementaria do Ministerio de Ciencia e Innovación (MICINN), dedícase a investigar o papel do ferro (micronutriente limitante nestas augas) no intercambio de CO2 entre o Océano Austral ?peza crave do mecanismo que regula o clima da Terra- e a atmosfera, así como a súa relación co cambio climático.

?O Océano Austral ocupa unha enorme superficie do globo terráqueo, co que xoga un papel primordial a escala global no transporte de calor e no ciclo de elementos biogénicos (carbono, nutrientes?) debido a que recibe da Diverxencia Antártica o afloramiento de augas profundas do resto dos océanos ricos en nutrientes?, explica Juan Santos (CSIC).

?Por tanto, nestes momentos, unha das liñas de investigación da comunidade científica é constatar se pode cambiar de ser un sumidoiro a unha fonte de CO2 no futuro baixo o impacto de cambio global, xa que diversos programas de fertilización artificial por ferro mostraron a produción de blooms fitoplanctónicos de diversos tipos coa consecuente retirada de carbono desde a atmosfera cara ao océano profundo. Pola nosa banda, o que estamos a facer durante esta campaña é medir os fluxos verticais provocados por eventuais fertilizaciones de ferro naturais procedentes do desxeo ou do efecto illa?, indica Juan Santos (CSIC).

Cronoloxía da campaña

Os científicos partiron o 7 de xaneiro desde Cidade do Cabo a bordo do buque oceanográfico alemán Polarstern, un dos máis avanzados do mundo e un auténtico laboratorio flotante.

A campaña, que se realiza durante os meses de verán austral ao ser a época de crecemento biolóxico no hemisferio sur, sitúase na zona entre a diverxencia antártica e a fronte subantártico, onde masas de auga afloran e interaccionan coa atmosfera antes de ser mergulladas de novo.

Nestes momentos, os científicos están a realizar mostraxes de auga oceánica e sedimento para o seu estudo e analisis. En concreto, Juan Santos, especialista no uso de métodos FIA para a análise do ferro (Fe) na auga do mar, realiza mostraxes de auga en condicións limpas (botellas especiais e laboratorio con determinadas condicións particulares) xa que debido ás baixas concentracións de Fe na zona, é moi fácil contaminar as mostras se non se teñen certas precaucións.

?A participación de científicos españois nesta campaña é unha oportunidade unica para contribuír á consolidación, nos nosos centros de investigación dunha liña de investigación como é o estudo do ciclo biogeoquímico dos metais traza na auga de mar, liña que apenas é seguida por uns poucos grupos investigadores?, valora Juan Santos quen espera, ao seu regreso ao IIM, aplicar a experiencia adquirida sobre mostraxe limpa e posterior analisis a bordo para estudar o ciclo do ferro noutras zonas como, por exemplo, a zona de afloramiento fronte ás costas galegas.